Fysieke belasting in de beveiliging volgens de Arbocatalogus
Fysieke belasting is een van de vier arbeidsrisico's uit de Arbo-catalogus Particuliere Beveiliging die je volgens de exameneisen van SVPB moet kunnen benoemen. De andere drie zijn agressie en geweld, ongewenste omgangsvormen, en werkdruk en stress.
Deze pagina zet op een rij wat de Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche zelf op haar pagina over fysieke belasting schrijft: wat het is, hoe je overbelasting herkent, welke vormen van belasting de catalogus onderscheidt en welke maatregelen hij noemt.
Deze pagina vat samen wat de Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche (beveiligingsbranche.dearbocatalogus.nl, gelezen op 8 november 2026) op haar pagina Fysieke belasting schrijft, geciteerd met bronvermelding, en wat de exameneisen Basiskennis beveiliging 2026-2027 (exameneis BKB.1.43) en de Beleidsregel arbocatalogi 2019 erover zeggen. De exameneisen Basiskennis beveiliging zijn van SVPB en zijn de eisen van het examen. Deze pagina is geen training en geen medisch advies. Examenzaal hoort niet bij SVPB en neemt geen examens af.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: .
Wat fysieke belasting is
Volgens de Arbocatalogus wordt je lichaam belast tijdens het werk, bij het sporten en bijvoorbeeld achter de pc. Dat heet lichamelijke belasting of fysieke belasting. Meestal gaat het om de belasting van het houdings- en bewegingsapparaat: je rug, en de spieren en botten in je schouders, armen en benen.
De exameneisen van SVPB noemen fysieke belasting als een van de vier arbeidsrisico's uit de catalogus. De Beleidsregel arbocatalogi 2019 vermeldt bij de Arbocatalogus voor de Particuliere Beveiliging onder fysieke belasting: ergonomie en beeldschermwerk.
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Wat fysieke belasting is (opent in een nieuw venster)
- SVPB – Exameneisen Basiskennis beveiliging 2026-2027, exameneisen BKB.1.43 en BKB.1.44: arbeidsrisico's en begrippen uit de Arbo-catalogus Particuliere Beveiliging (opent in een nieuw venster)
- Beleidsregel arbocatalogi 2019, bijlage: de Arbocatalogus voor de Particuliere Beveiliging (opent in een nieuw venster)
Beveiligers, klachten en onregelmatige diensten
De catalogus noemt cijfers: bijna een derde (31,3%) van de beveiligers loopt een verhoogd risico op klachten. Van hen kan 20% daardoor beperkingen krijgen. Iemand kan dan bijvoorbeeld niet meer lang staan, of soms helemaal niet meer werken.
In de beveiliging zijn ook onregelmatige diensten en avond- en nachtdiensten een extra lichamelijke belasting, schrijft de catalogus. Je merkt dat aan vermoeidheid of bijvoorbeeld minder weerstand. Vooral nachtdiensten kunnen een aanslag op je lichaam zijn, omdat je bioritme verstoord raakt.
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Beveiligers met een verhoogd risico op klachten (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Onregelmatige diensten en nachtdiensten (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Bioritmische belasting (opent in een nieuw venster)
Overbelasting, draagkracht en signalen
Net als bij sporten kan lichamelijke overbelasting ontstaan wanneer je draagkracht wordt overschreden: je doet dan meer met je lichaam dan je lichaam aankan. De catalogus benadrukt dat de draagkracht voor iedere beveiliger anders ligt.
Volgens de catalogus is het altijd goed om naar je lichaam te luisteren. Pijn is een sterk signaal, maar ook een tintelend gevoel en gevoelige en vermoeide spieren zijn signalen. Statische belasting noemt de catalogus een goed voorbeeld van een overbelastende situatie waar je in het begin weinig van merkt.
Voel je dat je te veel belast wordt, maar heb je nog geen ernstige pijnklachten? Dan kun je dat volgens de catalogus het beste met je leidinggevende bespreken. In overleg kun je samen, of bijvoorbeeld met een bedrijfsarts, oplossingen bedenken.
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Overbelasting en draagkracht (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Overbelasting herkennen (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Te zwaar belast: bespreken met de leidinggevende (opent in een nieuw venster)
Vier soorten maatregelen
De catalogus noemt vier soorten maatregelen om lichamelijke belasting op het werk te verminderen.
Organisatorische maatregelen
Bijvoorbeeld pauzes of taakafwisseling, om eenzijdige belasting te voorkomen.
Technische maatregelen
Bijvoorbeeld je werkplek aanpassen, goede materialen, licht, frisse lucht en niet te veel lawaai.
Informatie, voorlichting en training
Je krijgt inzicht in de belasting in je functie en in hoe je zo goed mogelijk met die belasting omgaat.
Begeleiding
Persoonlijke begeleiding om individuele aanpassingen van de werkplek of de werkinhoud door te voeren, zodat de lichamelijke belasting vermindert.
Vormen van fysieke belasting
De catalogus onderscheidt verschillende vormen van belasting. Dynamische belasting noemt de catalogus een positieve manier van belasting: steeds in beweging zijn in verschillende houdingen, zonder zware krachtsinspanning, bevordert juist de bloedsomloop.
In het overzicht 'de vormen op een rij' zet de catalogus onder statische belasting: langdurig staan op het werk, werken met beeldschermen en baliewerk. Onder mechanische belasting: tillen en dragen op het werk, duwen en trekken, en knielen en hurken in het werk. Onder energetische belasting: werken bij warmte, werken bij kou en fitheid.
| Vorm | Wat de catalogus erover zegt |
|---|---|
| Mechanische belasting | ontstaat bij tillen en dragen, duwen en trekken, een ongunstige werkhouding of vaak dezelfde beweging maken, zoals veel (trappen) lopen, vaak in en uit de auto stappen en veel en lang in de auto zitten |
| Statische belasting | je lichaam verandert (bijna) niet maar wordt wel belast, zoals bij lang staan of zitten, of lang een gaspedaal ingedrukt houden |
| Dynamische belasting | je lichaam verandert tijdens het werk steeds van houding; zonder zware krachtsinspanning een positieve manier van belasting |
| Energetische belasting | grote spiergroepen moeten langdurig hard werken; vaak buiten adem en oververmoeid raken heet energetische overbelasting |
| Externe factoren | lawaai, extreme temperaturen en een gebrek aan licht, en ook het inademen van gevaarlijke stoffen, zoals rook of benzinedampen |
| Bioritmische belasting | vooral nachtdiensten kunnen een aanslag op je lichaam zijn omdat je bioritme verstoord raakt |
| Onderbelasting | je lichaam went aan weinig doen; te weinig activiteit verlaagt je belastbaarheid, waardoor je vatbaarder bent voor lichamelijke klachten |
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Mechanische belasting (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Statische belasting (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Dynamische belasting (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Energetische belasting (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Belasting door externe factoren (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Bioritmische belasting (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: Onderbelasting (opent in een nieuw venster)
- Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche – Fysieke belasting: De vormen op een rij (opent in een nieuw venster)
Wat de catalogus van jou verwacht
Volgens de catalogus ben je samen met je leidinggevende en je werkgever verantwoordelijk voor je eigen gezondheid. Voel je een te zware of juist te lichte lichamelijke belasting, bespreek dat dan met je leidinggevende. En neem de signalen van je lichaam serieus.
Veelgestelde vragen
Hoort fysieke belasting bij de arbeidsrisico's uit de Arbo-catalogus?
Ja. Volgens de exameneisen van SVPB noemt de Arbo-catalogus Particuliere Beveiliging vier arbeidsrisico's: agressie en geweld, ongewenste omgangsvormen, fysieke belasting, en werkdruk en stress.
Hoeveel beveiligers lopen een verhoogd risico op klachten?
Volgens de Arbocatalogus bijna een derde (31,3%). Van hen kan 20% daardoor beperkingen krijgen, bijvoorbeeld niet meer lang kunnen staan of soms helemaal niet meer kunnen werken.
Welke vier soorten maatregelen noemt de catalogus?
Organisatorische maatregelen, technische maatregelen, informatie, voorlichting en training, en begeleiding.
Wat doe je als je je te zwaar belast voelt?
Voel je dat je te veel belast wordt, maar heb je nog geen ernstige pijnklachten, dan bespreek je dat volgens de catalogus het beste met je leidinggevende. Samen, of bijvoorbeeld met een bedrijfsarts, kun je dan oplossingen bedenken.
Wat is onderbelasting?
Je lichaam went aan weinig doen en past zich aan. Te weinig activiteit verlaagt volgens de catalogus je belastbaarheid, waardoor je vatbaarder bent voor lichamelijke klachten.
Deze uitleg is door Examenzaal opgesteld. De informatie van SVPB hebben we gecontroleerd op 7 november 2026. De Beleidsregel arbocatalogi 2019 hebben we gecontroleerd op 7 november 2026. De Arbocatalogus Particuliere Beveiligingsbranche hebben we gecontroleerd op 8 november 2026. Examenzaal is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal. Lees hoe ons materiaal wordt gecontroleerd. Zie je een fout? Meld die aan ons.
Bereid je voor op het volledige oefenexamen
Maak een oefenexamen Basiskennis beveiliging met 28 vragen, of lees eerst welke onderwerpen erin zitten. Je uitslag (geslaagd of niet, je score en per vraag de uitleg) bekijk je na het inleveren met volledige toegang: € 12,95 incl. btw, eenmalig, geen abonnement.