Ongeval, bijna-ongeval of incident: het verschil en wat je doet
Volgens de VCA-ETT 3.1 van SSVV is een bijna-ongeval een ongewenste gebeurtenis zonder schade of letsel, die onder andere omstandigheden tot schade of letsel had kunnen leiden. Een ongeval heeft wel schade of letsel als gevolg; een incident is een ongewenste gebeurtenis met of zonder schade of letsel.
Hieronder lees je het verschil, wat je doet bij een ongeval, bijna-ongeval of onveilige situatie, en waarom registreren en onderzoeken erbij horen.
Deze pagina vat de VCA-ETT 3.1 van SSVV samen (toetstermen D.01.01.01, D.01.01.02 en D.01.02.02). SSVV ontwikkelt en beheert certificatieschema’s voor veilig en gezond werken; VCA is een in de Benelux geregistreerd merk van SSVV. Examenzaal is geen opleider of examencentrum en hoort niet bij SSVV; ons oefenmateriaal is niet van SSVV.
Laatst inhoudelijk gecontroleerd: .
Het verschil: ongeval, bijna-ongeval, incident
De ETT geeft deze drie begrippen:
| Begrip | Volgens de VCA-ETT |
|---|---|
| Ongeval | Een ongewenste gebeurtenis met schade (aan materiaal, het milieu of in termen van tijdverlies) of letsel als gevolg |
| Bijna-ongeval | Een ongewenste gebeurtenis zonder schade of letsel, die onder andere omstandigheden tot schade of letsel had kunnen leiden |
| Incident | Een ongewenste gebeurtenis met of zonder schade of letsel |
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Het begrip ongeval en hiervan afgeleide termen. (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Het begrip ongeval en hiervan afgeleide termen. (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Het begrip ongeval en hiervan afgeleide termen. (opent in een nieuw venster)
Wat doe je bij een ongeval of bijna-ongeval?
Bij een ongeval noemt de ETT: het ongeval melden bij de direct leidinggevende, het slachtoffer begeleiden naar de medische dienst, direct maatregelen nemen om herhaling te voorkomen, en de interne instructies volgen.
Bij ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties en handelingen neem je direct maatregelen, zoals de situatie markeren en de handeling stoppen, en meld je het bij de leidinggevende.
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Handelswijze bij ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties en handelingen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Handelswijze bij ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties en handelingen (opent in een nieuw venster)
Herhaling voorkomen: melden, registreren, onderzoeken
Om herhaling te voorkomen noemt de ETT deze noodzakelijke stappen: onmiddellijk handelen, melden, registreren, onderzoeken, en een actieplan of plan van aanpak maken.
Ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties en handelingen registreer je om gegevens vast te leggen voor het beleid van het bedrijf, en om ervan te leren en maatregelen te nemen tegen herhaling.
Ook een bijna-ongeval meld je bij de leidinggevende: er was geen schade of letsel, maar het had onder andere omstandigheden wel gekund.
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Noodzakelijke stappen om herhaling te voorkomen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.02: Registratie van ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties en handelingen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Handelswijze bij ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties en handelingen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Het begrip ongeval en hiervan afgeleide termen. (opent in een nieuw venster)
Het ongevallenonderzoek
Het doel van een ongevallenonderzoek is volgens de ETT de oorzaak of oorzaken achterhalen en voorstellen doen om vergelijkbare ongevallen te voorkomen. De basiselementen: onderzoek op de plaats van het ongeval, feiten en gegevens verzamelen, betrokkenen en getuigen interviewen, de resultaten analyseren en een eindrapport opstellen met aanbevelingen en actiepunten.
Bij het interviewen zoek je naar oorzaken en niet naar schuldigen. Het onderzoek op de plaats van het ongeval doe je zo snel mogelijk, met schetsen, tekeningen en foto’s.
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.02.02: Doel van ongevallenonderzoek (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.02.02: Basiselementen van een goed ongevallenonderzoek (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.02.02: Aandachtspunten voor het onderzoek op de plaats van het ongeval (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.02.02: Aandachtspunten voor het interviewen van getuigen en betrokkenen (opent in een nieuw venster)
Bij het VCA-examen
Deze begrippen staan in de eind- en toetstermen van SSVV (VCA-ETT 3.1) bij toetsterm D.01.01.01. Bij D.01.01.02 staan het bijna-ongeval, het incident, de stappen om herhaling te voorkomen en de registratie in dezelfde woorden. Het ongevallenonderzoek staat bij D.01.02.02.
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.01: Het begrip ongeval en hiervan afgeleide termen. (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.02: Het begrip ongeval en hiervan afgeleide termen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.02: Het begrip ongeval en hiervan afgeleide termen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.02: Noodzakelijke stappen om herhaling te voorkomen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.01.02: Registratie van ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties en handelingen (opent in een nieuw venster)
- SSVV – VCA-ETT 3.1, toetsterm D.01.02.02: Doel van ongevallenonderzoek (opent in een nieuw venster)
Veelgestelde vragen
Wat is een bijna-ongeval?
Volgens de VCA-ETT van SSVV een ongewenste gebeurtenis zonder schade of letsel, die onder andere omstandigheden tot schade of letsel had kunnen leiden.
Wat is het verschil tussen een incident en een ongeval?
Een ongeval heeft schade of letsel als gevolg. Een incident is een ongewenste gebeurtenis met of zonder schade of letsel.
Moet je een bijna-ongeval melden?
Volgens de VCA-ETT hoort melden bij de handelswijze bij een bijna-ongeval: je neemt direct maatregelen, zoals de situatie markeren en de handeling stoppen, en meldt het bij de leidinggevende. Registreren helpt om ervan te leren en herhaling te voorkomen.
Wat is het doel van een ongevallenonderzoek?
De oorzaak of oorzaken van het ongeval achterhalen en voorstellen doen om vergelijkbare ongevallen in de toekomst te voorkomen.
Deze uitleg is door Examenzaal opgesteld. De VCA-ETT 3.1 van SSVV hebben we gecontroleerd op 22 oktober 2026. Examenzaal is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal. Lees hoe ons materiaal wordt gecontroleerd. Zie je een fout? Meld die aan ons.
Bereid je voor op het volledige oefenexamen
Maak een volledig oefenexamen met 40 vragen in SSVV-formaat, of bekijk eerst de examenopbouw. Je uitslag (geslaagd of niet, je score en per vraag de uitleg) bekijk je na het inleveren met volledige toegang: € 17,95 incl. btw, eenmalig, geen abonnement.