BPR en RPR: welke vaarregels gelden waar?

BPR staat voor Binnenvaartpolitiereglement, RPR voor Rijnvaartpolitiereglement. Allebei bevatten ze vaarregels: hoe je uitwijkt, welke lichten en tekens je voert, hoe je een sluis doorvaart. Welk reglement geldt, hangt af van het water waarop je vaart.

Het BPR geldt op de openbare wateren die voor de scheepvaart openstaan, met een paar uitzonderingen. Op de Boven-Rijn, de Waal, het Pannerdensch Kanaal, de Neder-Rijn en de Lek geldt het niet; daar vaar je volgens het RPR. Voor het examen Klein Vaarbewijs 1 leer je ze allebei.

Deze gids vat het Vaststellingsbesluit Binnenvaartpolitiereglement, het BPR en het RPR 1995 samen (tekstversies onderaan de pagina; op 24 oktober 2026 de nieuwste in de officiële wettenbank) en de CBR-toetsmatrijs Klein Vaarbewijs 1, gelezen op 22 oktober 2026. Hij beschrijft niet elke vaarweg met eigen regels. Examenzaal is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal en geen onderdeel van het CBR.

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: .

Wat zijn het BPR en het RPR?

Het Binnenvaartpolitiereglement is een reglement ter voorkoming van aanvaring of aandrijving op de openbare wateren in het Rijk die voor de scheepvaart openstaan. Zo staat het in artikel 1 van het besluit dat het BPR vaststelt.

Rijnvaartpolitiereglement 1995 is de naam van het besluit waarmee het Reglement van politie voor de Rijnvaart van kracht is voor de Rijn in Nederland. Het RPR heeft ook artikelen over de Nederlandse Rijntakken, bijvoorbeeld over ligplaats nemen op de Boven-Rijn en de Waal (artikel 9.12) en op het Pannerdensch Kanaal, de Neder-Rijn en de Lek (artikel 9.13): daar mag dat alleen op de aangeduide ligplaatsen, tenzij de bevoegde autoriteit het in bijzondere gevallen toestaat.

Waar geldt welk reglement?

Het BPR geldt op de openbare wateren in het Rijk die voor de scheepvaart openstaan, met een aantal uitzonderingen. Een van die uitzonderingen zijn de Rijntakken: daar vaar je volgens het RPR. Ook in de havens, laad- en losplaatsen en recreatieplassen aan die rivieren geldt het BPR niet, behalve in de voorhavens van sluizen.

Waar het BPR niet geldt, volgens artikel 2 van het Vaststellingsbesluit Binnenvaartpolitiereglement
WaterGeldt het BPR?
Boven-Rijn, Waal, Pannerdensch Kanaal, Neder-Rijn en LekNee, daar geldt het RPR (zie RPR art. 9.12 en 9.13)
Havens, laad- en losplaatsen en recreatieplassen aan die rivierenNee, behalve in de voorhavens van sluizen
Westerschelde met haar mondingen, Kanaal van Terneuzen met de buitenvoorhavens te Terneuzen, Eemsmonding, de Nederlandse gedeelten van de gemeenschappelijke MaasNee
Wateren zeewaarts van de lijn langs de Nederlandse kustNee
De andere openbare wateren die voor de scheepvaart openstaanJa

Vergelijkbare regels, niet altijd hetzelfde artikelnummer

Over dezelfde onderwerpen hebben beide reglementen artikelen. In allebei is de schipper verantwoordelijk voor de naleving van het reglement, en in allebei mogen schepen elkaar alleen ontmoeten (BPR: voorbijvaren op tegengestelde koersen) of voorbijlopen als het vaarwater voldoende ruimte biedt voor gelijktijdige doorvaart. Een aantal onderwerpen staat onder hetzelfde artikelnummer, maar niet alle (zie de tabel).

Noem bij een artikelnummer dus het reglement erbij: 'artikel 6.02' is in het BPR een ander artikel dan in het RPR.

Een paar onderwerpen en hun artikel in het BPR en het RPR
OnderwerpBPRRPR
De schipper en zijn verantwoordelijkheidart. 1.02art. 1.02
Algemene beginselen bij ontmoeten en voorbijlopenart. 6.03art. 6.03
Tekens van (varende) kleine schepenart. 3.13art. 3.13
Hinderlijke waterbewegingart. 6.20art. 6.20
Doorvaren van sluizenart. 6.28art. 6.28
Snelle schepenart. 6.02art. 6.01

Een RPR-regel voor kleine schepen

Onze tip: vaar je met een klein schip op de Waal of de Lek, ken dan artikel 6.02 van het RPR. Volgens het eerste lid is een alleenvarend klein schip verplicht aan een ander schip, ook een snel schip, de ruimte te laten die dit nodig heeft om zijn koers te volgen en te manoeuvreren.

Volgens het tweede lid van datzelfde artikel gelden een aantal regels uit het RPR over ontmoeten, voorbijlopen en varen in vakken met een voorgeschreven weg (onder meer de artikelen 6.04, 6.10 en 6.12, met uitzondering van teken B.1) niet voor die kleine schepen. Hetzelfde geldt voor een sleep of gekoppeld samenstel van alleen kleine schepen.

In het BPR is een klein schip een schip korter dan 20 meter, met een paar uitzonderingen, zoals een passagiersschip (artikel 1.01). Controleer voor het RPR de definities van dat reglement.

Wat vraagt het examen Klein Vaarbewijs 1?

Onderdeel A van de CBR-toetsmatrijs gaat over de wettelijke bepalingen van belang voor de veiligheid van de vaart op rivieren, kanalen en meren: 18 van de 40 vragen. Bij de negen vragen van 3 punten horen vier vragen over BPR-vaarregels (vraag 8 tot en met 11) en één over RPR-vaarregels (vraag 18).

Onze tip: leer eerst de vaarregels van het BPR goed, met onze gids over voorrangsregels. Kijk daarna per regel wat het RPR zegt, en let op de artikelnummers die verschillen.

Veelgestelde vragen

Wat betekent BPR?

BPR staat voor Binnenvaartpolitiereglement: een reglement ter voorkoming van aanvaring of aandrijving op de openbare wateren in het Rijk die voor de scheepvaart openstaan.

Wat betekent RPR?

RPR staat voor Rijnvaartpolitiereglement. Het Rijnvaartpolitiereglement 1995 maakt het Reglement van politie voor de Rijnvaart van kracht voor de Rijn in Nederland.

Geldt het BPR op de Waal?

Nee. Het BPR geldt niet op de Boven-Rijn, de Waal, het Pannerdensch Kanaal, de Neder-Rijn en de Lek. Daar vaar je volgens het RPR.

Komt het RPR op het examen Klein Vaarbewijs 1?

Ja. In de CBR-toetsmatrijs Klein Vaarbewijs 1 gaat vraag 18 over RPR-vaarregels, en die vraag is 3 punten waard.

Deze uitleg is door Examenzaal opgesteld. We gebruiken de tekstversie van het BPR van 17 juni 2026 en het RPR van 17 juni 2026 en het Vaststellingsbesluit Binnenvaartpolitiereglement van 1 januari 2025. De CBR-informatie hebben we gecontroleerd op 22 oktober 2026. Examenzaal is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal. Lees hoe ons materiaal wordt gecontroleerd. Zie je een fout? Meld die aan ons.

Bereid je voor op het volledige oefenexamen

Maak een volledig oefenexamen met 40 vragen in CBR-formaat, of bekijk eerst de examenopbouw. Je uitslag (geslaagd of niet, je score en per vraag de uitleg) bekijk je na het inleveren met volledige toegang: € 19,95 incl. btw, eenmalig, geen abonnement.