Aanhouden op heterdaad als beveiliger: artikel 53 en 128 Sv

Artikel 53 lid 1 Sv geeft de bevoegdheid om bij ontdekking op heterdaad een verdachte aan te houden aan een ieder. Het artikel noemt beveiligers niet apart: als beveiliger houd je aan op dezelfde grond als iedere andere burger. De exameneisen zeggen het ook zo: de bevoegdheden van de burger, en dus ook van de beveiliger.

Buiten heterdaad geeft artikel 54 de bevoegdheid om een verdachte aan te houden aan de opsporingsambtenaar, niet aan een ieder, en alleen bij een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten. In de regel gebeurt dat op bevel van de officier van justitie; artikel 54 regelt ook wat geldt als dat bevel niet kan worden afgewacht. Wie opsporingsambtenaar is, staat in de artikelen 141 en 142: onder meer de officieren van justitie, politieambtenaren en buitengewoon opsporingsambtenaren.

Een opsporingsambtenaar mag geen werk doen voor een beveiligingsorganisatie (artikel 5 lid 2 Wpbr). Dat geldt niet voor buitengewoon opsporingsambtenaren die horen bij een beveiligingsorganisatie, of een onderdeel daarvan, die de minister als categorie of eenheid heeft aangewezen (lid 3), en de minister kan in bijzondere omstandigheden ontheffing verlenen (lid 4). Deze pagina gaat over de beveiliger zonder opsporingsbevoegdheid.

Staande houden is een bevoegdheid van iedere opsporingsambtenaar: hij mag een verdachte staande houden om zijn identiteit vast te stellen (artikel 52 Sv). Dat doet hij door hem te vragen naar zijn naam, voornamen, geboorteplaats, geboortedatum en adressen (artikel 52 verwijst daarvoor naar de eerste zin van artikel 27a lid 1).

Die bevoegdheden geeft de wet niet aan een ieder, dus ook niet aan een beveiliger. Van staande houden en aanhouden heb je als beveiliger alleen het aanhouden, en alleen op heterdaad.

Ontdekking op heterdaad is er wanneer het strafbare feit wordt ontdekt terwijl het wordt begaan, of terstond nadat het is begaan (artikel 128 lid 1 Sv). Het geval van heterdaad duurt niet langer dan kort na die ontdekking; de wet zegt 'kort na het feit dier ontdekking' (lid 2).

Hoeveel minuten dat is, zegt de wet niet. Aan de randen is het wel duidelijk, zoals de voorbeelden hieronder laten zien.

Bij ontdekking op heterdaad van een misdrijf mag ieder, om de verdachte aan te houden, elke plaats betreden (artikel 55 lid 1 Sv). Uitgezonderd zijn een woning zonder toestemming van de bewoner, en de plaatsen die artikel 12 van de Algemene wet op het binnentreden noemt.

Let op het verschil: artikel 53 geldt bij heterdaad van een strafbaar feit, artikel 55 lid 1 alleen bij heterdaad van een misdrijf. Een opsporingsambtenaar mag ter aanhouding elke plaats betreden, ook buiten heterdaad (artikel 55 lid 2).

Houdt iemand die geen opsporingsambtenaar is een verdachte aan, dan levert hij de aangehoudene onverwijld over aan een opsporingsambtenaar, en geeft hij de bij de verdachte aangetroffen voorwerpen aan die opsporingsambtenaar af (artikel 53 lid 3 Sv). Hoeveel minuten 'onverwijld' is, staat niet in de wet. Bel daarom meteen de politie.

De opsporingsambtenaar brengt de verdachte daarna ten spoedigste naar de plaats voor verhoor, om hem voor te geleiden aan de hulpofficier of de officier van justitie, en maakt zo nodig een kennisgeving van inbeslagneming op (artikel 53 lid 2 en 3). De bevoegdheid om in beslag te nemen geven de artikelen 95 en 96 aan de opsporingsambtenaar, niet aan een ieder; hij maakt ook de kennisgeving van inbeslagneming op (artikel 94 lid 3).

Artikel 53 laat je aanhouden en overdragen. Het geeft je geen bevoegdheid om de verdachte te fouilleren of zijn tas te doorzoeken. Hoe je iemand vasthoudt en hoeveel kracht je daarbij mag gebruiken, regelt artikel 53 niet; wanneer verdediging tegen een aanval niet strafbaar is, lees je op de pagina over noodweer.