Naar de inhoud
Examenzaal
Inloggen

Basisveiligheidsopleiding bouw: 8 uur verplicht, en wat je VCA-attest daar telt

Werk je op een tijdelijke of mobiele bouwplaats in België, dan moet je sinds 15 april 2023 een basisveiligheidsopleiding van minstens acht uur gevolgd hebben. Dat geldt voor werknemers, voor werkgevers die zelf op de bouwplaats werken en voor zelfstandigen.

Een VCA-attest telt daar als je de VCA-opleiding volgde en voor het examen slaagde. Een VCA-examen dat je na 15 april 2023 alleen via zelfstudie haalde, is volgens de FOD Werkgelegenheid geen basisveiligheidsopleiding. Examenzaal is oefenmateriaal voor het examen, geen opleiding: onze oefenexamens vervangen die acht uur niet.

Deze pagina vat samen wat de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg op werk.belgie.be en in zijn vragen en antwoorden over het KB Basisveiligheidsopleiding (versie 2 juni 2026) schrijft, en wat Embuild erover zegt. Het is geen juridisch advies. Examenzaal is geen opleider, geen examencentrum en geen organisator van de basisveiligheidsopleiding, en is niet verbonden aan BeSaCC-VCA, SSVV, de FOD of Embuild.

Laatst inhoudelijk gecontroleerd: .

De regel: minstens acht uur, voor wie op de bouwplaats werkt

Het koninklijk besluit van 7 april 2023 stelt een basisveiligheidsopleiding vast voor tijdelijke of mobiele bouwplaatsen. Die regels gelden sinds 15 april 2023. Wie toen al op een bouwplaats werkte, had tot 15 april 2024 om de opleiding te volgen.

De opleiding geldt voor iedereen die op de bouwplaats werken uitvoert om het bouwwerk te realiseren: de werknemers van een aannemer, de werkgevers die zelf op de bouwplaats werken en de zelfstandigen. Ze duurt in totaal minstens acht uur en je volgt ze voordat je op de bouwplaats begint, bij een organisator die een kwaliteitsborgingssysteem toepast. Lukt dat vooraf praktisch niet, dan volg je ze binnen een maand nadat je met het werk begon. Wie vermoed wordt de kennis al te hebben (zie hieronder), hoeft de opleiding niet te volgen.

Volgens Embuild gold in het Paritair Comité 124 (de bouw) al sinds 1 april 2022 een cao die een veiligheidsopleiding van acht uur verplichtte; het koninklijk besluit breidde dat uit naar de andere paritaire comités die op bouwplaatsen actief zijn.

Telt je VCA-attest als basisveiligheidsopleiding?

Je wordt vermoed de kennis te hebben als je een attest hebt van een andere opleiding waarin je die kennis verwierf, bijvoorbeeld het VCA-attest. Volgens de FOD Werkgelegenheid is dat alleen zo als je ook geslaagd bent voor het examen van die VCA-opleiding.

Alleen het examen halen, via zelfstudie, is volgens de FOD onvoldoende: een echte basisveiligheidsopleiding heeft contacturen, eventueel online, om de principes in te oefenen. Embuild schrijft het zo: een VCA-examen alleen is niet meer voldoende, je moet eerst de opleiding van minstens acht uur gevolgd hebben. Wie vóór 15 april 2023 slaagde voor het VCA-examen, ook zonder opleiding, voldoet volgens de FOD wel.

Telt het als basisveiligheidsopleiding? (FOD Werkgelegenheid)
Je situatieTelt het?
VCA-opleiding gevolgd en geslaagd voor het examenJa
VCA-opleiding gevolgd na 15 april 2023, niet geslaagd voor het examenNee
Alleen het VCA-examen, via zelfstudie, geslaagd na 15 april 2023Nee
Geslaagd voor het VCA-examen vóór 15 april 2023, ook zonder opleidingJa
VCA-opleiding gevolgd of VCA-attest behaald vóór 15 april 2023 (volgens Embuild)Ja
In de afgelopen 10 jaar minstens 5 jaar gewerkt op een tijdelijke of mobiele bouwplaats, en dat kunnen aantonenJa: je wordt vermoed de kennis te hebben

Wat de opleiding je moet leren

De opleiding maakt je bewust van de risico's op een tijdelijke of mobiele bouwplaats. De doelstellingen gaan onder meer over de rol en taken van de actoren op de bouwplaats, een efficiënte samenwerking, de algemene preventiebeginselen, de passende preventiemaatregelen en veilig en gezond gedrag op de bouwplaats.

De algemene preventiebeginselen staan in artikel 5 van de Welzijnswet: risico's voorkomen, risico's die je niet kunt voorkomen evalueren, ze bij de bron bestrijden, en voorrang geven aan collectieve bescherming boven individuele bescherming, om er een paar te noemen.

Wat Examenzaal wel en niet is

Examenzaal is oefenmateriaal: oefenexamens B-VCA met uitleg en de bron bij elke vraag. Het is geen basisveiligheidsopleiding, geen VCA-opleiding met contacturen en geen examen, en je krijgt bij ons geen attest.

Moet je op een bouwplaats werken, volg dan de opleiding van minstens acht uur bij een organisator die een kwaliteitsborgingssysteem toepast. Onze oefenexamens kun je daarnaast gebruiken om je voor te bereiden op het VCA-examen.

Buiten de bouwplaats, en aannemers uit het buitenland

De basisveiligheidsopleiding van het koninklijk besluit gaat over tijdelijke of mobiele bouwplaatsen. Los daarvan vraagt VCA volgens BeSaCC-VCA dat alle operationele medewerkers een diploma Basisveiligheid hebben van een erkend examencentrum, niet ouder dan tien jaar.

Aannemers die in een andere lidstaat van de Europese Unie gevestigd zijn, zoals Nederland, hoeven de Belgische basisveiligheidsopleiding niet te volgen als ze kunnen aantonen dat ze voldoen aan vergelijkbare voorwaarden uit hun eigen lidstaat. Dat geldt voor de aannemers zelf en voor hun werknemers.

Oefenvragen met uitleg

Bedenk eerst je antwoord en open daarna de uitleg. Deze korte zelfcontrole voorspelt niet of je slaagt voor het officiële examen.

  1. Vraag 1

    Op een werf in Antwerpen wil de kraanmachinist een last over de werkplek van uw ploeg draaien, omdat dat sneller gaat. Hij kan de last ook om de werkplek heen draaien. De werkplek is niet beschermd en uw ploeg werkt er elke dag. Wat is juist?

    1. a.De last mag over de werkplek, want dat gaat sneller
    2. b.De last moet laag over de werkplek gaan
    3. c.De last moet buiten deze werkplek blijven
    Bekijk antwoord en uitleg bij vraag 1

    Antwoord C: De last moet buiten deze werkplek blijven

    c is juist: de codex (art. IV.4-8) zegt dat het niet is toegestaan hangende lasten te verplaatsen boven niet beschermde werkplekken waar zich gewoonlijk werknemers bevinden. Alleen als het werk anders niet goed kan verlopen, zijn er passende procedures nodig; hier kan de last om de werkplek heen. De last blijft dus buiten deze werkplek. Volgens de VCA-eindtermen blijft u zelf buiten het hijsgebied. a is fout: dat het sneller gaat, maakt het niet toegestaan; de werkplek is niet beschermd en uw ploeg werkt er elke dag. b is fout: ook een lage last wordt niet boven een niet beschermde werkplek verplaatst.

  2. Vraag 2

    Bij een grote vloeropening kan geen hekwerk komen. U kunt kiezen tussen een vangnet en een harnas voor iedere werknemer. Wat heeft volgens de Welzijnswet voorrang?

    1. a.Het harnas, omdat dat de drager zelf beschermt
    2. b.Wat de werknemers zelf het prettigst vinden
    3. c.Het vangnet, als collectieve bescherming
    Bekijk antwoord en uitleg bij vraag 2

    Antwoord C: Het vangnet, als collectieve bescherming

    c is juist: artikel 5 van de Welzijnswet geeft voorrang aan maatregelen inzake collectieve bescherming boven maatregelen inzake individuele bescherming, en de codex (art. IV.5-2) zegt hetzelfde voor beveiligingsmiddelen om vallen te voorkomen. Een vangnet beschermt iedereen bij de opening; het is collectieve bescherming. a is fout: een harnas is individuele bescherming, en die komt na de collectieve. b is fout: niet de voorkeur van de werknemers, maar de collectieve bescherming heeft voorrang.

  3. Vraag 3

    Bij een wandopening op de tweede verdieping van een werf komt een leuning. Waaraan moet die leuning volgens de codex over het welzijn op het werk voldoen?

    1. a.Hij is zo sterk en zo geplaatst dat hij een val voorkomt.
    2. b.Hij heeft een opvallende kleur, zodat iedereen hem ziet.
    3. c.Hij is licht, zodat u hem makkelijk kunt weghalen.
    Bekijk antwoord en uitleg bij vraag 3

    Antwoord A: Hij is zo sterk en zo geplaatst dat hij een val voorkomt.

    a is juist: de codex (art. IV.5-2) zegt dat beveiligingsmiddelen om vallen te voorkomen een zodanige configuratie en sterkte hebben dat vallen van hoogte wordt voorkomen of een val wordt gestopt. Volgens de VCA-eindtermen brengt u bij wandopeningen leuningen of hekwerk aan. b is fout: een opvallende kleur houdt niemand tegen; het gaat om sterkte en plaatsing. c is fout: een leuning die makkelijk weg kan, biedt niet de sterkte die de codex vraagt.

  4. Vraag 4

    U moet op een dak werken. Het stormt. Wat doet u?

    1. a.Wachten tot de storm voorbij is
    2. b.Doorwerken met een harnas
    3. c.Zolang het droog is, doorwerken
    Bekijk antwoord en uitleg bij vraag 4

    Antwoord A: Wachten tot de storm voorbij is

    a is juist: de codex (art. IV.5-3) zegt dat tijdelijke werkzaamheden op hoogte alleen worden uitgevoerd wanneer de weersomstandigheden het welzijn van de werknemers niet in gevaar brengen. Met de LMRA beoordeelt u volgens de VCA-eindtermen of het werk veilig kan. Bij storm kan dat niet. b en c zijn fout: een harnas of droog weer maakt storm niet veilig.

Klaar met deze 4 vragen?

Test je kennis in een volledig oefenexamen: 40 vragen in 60 minuten, over alle onderwerpen van het examen. Je uitslag (geslaagd of niet, je score en per vraag de uitleg) bekijk je na het inleveren met volledige toegang: € 17,95 incl. btw, eenmalig, geen abonnement.

Start oefenexamen 1

Veelgestelde vragen

Is een basisveiligheidsopleiding van 8 uur verplicht in de bouw?

Ja. Sinds 15 april 2023 moet iedereen die werken uitvoert op een tijdelijke of mobiele bouwplaats in België een basisveiligheidsopleiding van minstens acht uur gevolgd hebben, tenzij die persoon vermoed wordt de kennis al te hebben (zie hieronder).

Volstaat een VCA-attest voor de bouwplaats?

Ja, als je de VCA-opleiding volgde en voor het examen slaagde. Wie vóór 15 april 2023 de VCA-opleiding volgde of een VCA-attest behaalde, blijft volgens Embuild ook in orde. Een VCA-examen dat je na 15 april 2023 alleen via zelfstudie haalde, telt volgens de FOD Werkgelegenheid niet.

Is Examenzaal een basisveiligheidsopleiding?

Nee. Examenzaal is oefenmateriaal voor het examen B-VCA. Het vervangt de opleiding van minstens acht uur niet, en je krijgt bij ons geen attest.

Geldt de opleiding ook voor zelfstandigen?

Ja. Ze geldt ook voor zelfstandigen en voor werkgevers die zelf op de bouwplaats werken.

Ik werk al jaren in de bouw. Moet ik de opleiding nog volgen?

Als je kunt aantonen dat je in de afgelopen tien jaar minstens vijf jaar ervaring hebt op een tijdelijke of mobiele bouwplaats, word je volgens de FOD Werkgelegenheid vermoed de kennis te hebben.

Ik werk voor een Nederlandse aannemer. Moet ik de Belgische opleiding volgen?

Aannemers uit een andere EU-lidstaat en hun werknemers hoeven de Belgische opleiding niet te volgen als ze kunnen aantonen dat ze voldoen aan vergelijkbare voorwaarden uit hun eigen lidstaat.

Deze uitleg is door Examenzaal opgesteld. De Belgische bronnen op deze pagina hebben we gecontroleerd op 2 november 2026. De tekst van de Welzijnswet (Justel) hebben we gecontroleerd op 1 november 2026. Examenzaal is een onafhankelijke aanbieder van oefenmateriaal. Lees hoe ons materiaal wordt gecontroleerd. Zie je een fout? Meld die aan ons.

Bereid je voor op het volledige oefenexamen

Maak een volledig oefenexamen van 40 vragen, met dezelfde opbouw en tijd als het B-VCA-examen in België, of bekijk eerst de examenopbouw. Je uitslag (geslaagd of niet, je score en per vraag de uitleg) bekijk je na het inleveren met volledige toegang: € 17,95 incl. btw, eenmalig, geen abonnement.

Start oefenexamen 1Alle oefenexamens B-VCA (België)